Helal Lokmanın Ehemmiyeti

قال الله تعالى: ﴿يَا اَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ﴾ [سورة البقرة ، 168]

 قَالَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ: ﴿إِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ، والْحَرَامَ بَيِّنٌ، وبَيْنَهُمَا مُشْتَبِهَاتٌ لَا يَعْلَمُهُنَّ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ﴾  [البخاري]

Muhterem Müminler,

Bugünkü hutbemiz, “Helal lokmanın ehemmiyeti” hakkındadır.

Helal, lügat manasıyla, yapılmasına Allah tarafından izin verilen şeydir. Haram ise bunun aksine, işlenmesi Allah tarafından yasaklanan şeydir.

İslam’a göre helal ve haram Allah’ın (c.c.) kulları için koyduğu sınırlardır ki O’nun helal kıldığını haram kılmaya, haram kıldığını da helal kılmaya kimsenin hakkı yoktur. Onun için de Cenâb-ı Hak: “Bunlar, Allah’ın koyduğu sınırlardır. Bu sınırlara yaklaşmayın.”[1] buyurmak suretiyle kullarını ikaz etmiştir. Bir başka ayet-i kerimede de helale kanaat etmeyerek sınırı aşıp haram sahasına girenlere cür’etlerinin neye mal olacağını şöyle bildirmiştir:

“Kim de Allah'a ve Peygamberine isyan eder ve Allah'ın koyduğu sınırları aşarsa Allah onu da ebedî kalacağı cehennem ateşine koyar. Onun için alçaltıcı bir azab vardır.”[2]

Helal ve temiz gıda ile beslenen insanların azalarında hayırlar, faziletler ve güzellikler açığa çıkar. Helal ve temiz yiyenin bünyesi sağlam, karakter ve seciyesi metin, kalbi huzurlu, ibadeti güzel ve duası makbul olur. Haram ile beslenen uzuvlar, bir fesat makinesi gibi şerre çalışırlar. Haram yiyenlerin uzuvlarında günah ve kötülükler ortaya çıkar. Bu durum kişinin sulbünden meydana gelecek olan çoluk çocuğuna dahi sirayet eder.

Cenâb-ı Hak peygamberlerine hitaben: “Ey peygamberler! Temiz şeylerden yiyiniz ve iyi ameller işleyiniz. Doğrusu ben, sizin yaptığınız şeyleri tamamen bilirim.”[3] buyurarak kirli olan haramın temiz insanlara layık olmadığını ifade buyurmuştur.

Bir başka ayet-i Kerime’de de bütün insanlığa hitap edilerek şöyle buyrulur:

“Ey insanlar! Yeryüzündeki şeylerin helâl ve temiz olanlarından yiyin! Şeytanın izinden yürümeyin. Çünkü o sizin için apaçık bir düşmandır.”[4]

Ayet-i Kerime’de “helalin de temiz olanlarından yiyin” denilmesini bazı müfessirler “Haram şüpheli şeylerden arınmış” olanlar manasına tefsir etmişlerdir.[5]

Nitekim şu Hadis-i Şerif bu hakikati izah eder mahiyettedir:

“Şüphesiz haram da helal de açıktır. Bu ikisi arasında insanlardan çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa dini ve ırzı için temizlik olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse, harama düşer. (Bu kimse) tıpkı yasak bölgenin etrafında (koyun) güdüp de yasak bölgeye düşmesine ramak kalan çoban gibidir. Dikkat edin! Her saltanat sahibinin bir yasak bölgesi vardır. Uyanık olun! Allah’ın yasak bölgesi haram kıldıklarıdır.”[6]

Üstazımız Ebu’l-Faruk Silistrevi Hazretleri haramlardan sakınmanın ehemmiyetini şu ifadeleri ile beyan etmişlerdir: “Vera ve takvaya riayet, İslamiyyetin mühim olan şeylerinin en mühimmidir. Zaruriyyatı diniyyenin en önde gelenidir. Bu riayetin husule gelmesi haramlardan kaçınmaya bağlıdır.”[7]

“Varlıklar zıddı ile anlaşılır” kaidesince haramları iyi bildiğimiz zaman helalleri anlamış oluruz. Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerde tereddüde mahal bırakmayacak şekilde haram oldukları bildirilen şeyler vardır ki öncelikle bunlardan sakınmak icap eder. Mesela; ölmüş yani İslami usule göre kesilmemiş hayvan, akan kan, hınzır eti, Allah’tan başkası adına kesilen hayvan, her türlü alkollü içecekler, sarhoşluk veren maddeler, faiz ve rüşvet bunlardandır.

Hırsızlık, gasp, hile ve İslam ölçüsüne göre haksız yollarla elde edilen servet de haramdır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.): “Haramla beslenip gelişen bir beden cennete girmez. Ona en layık olan cehennemdir.”[8] buyurmuşlardır.

Fıtrat itibarı ile temiz olan bedeni ve ruhu haramlarla kirletmeyenlere ne mutlu!

 

[1] Bakara, 187

[2] Nisa, 14

[3] Mü’minun, 51

[4] Bakara, 168

[5] Ruh’ul-Beyan, Bakara 168. Ayetin tefsiri

[6] Buhari, İman, 39 ve Müslim

[7] Mektuplar ve Bazı Mesaili Mühimme  s.188 (mealen)

[8] Müsned-i Ahmed bin Hanbel